Ísland var fyrsta Norðurlandaþjóðin með leikmann í efstu deild í Þýskalandi og eiga í dag lengstu, óslitnu leikmannakeðju norrænna ríkja í deildinni.

Tenging íslenskra handboltamanna við þýsku Bundesliguna er orðin meira en hálfrar aldar gömul. Hún hófst árið 1973 þegar Geir Hallsteinsson gekk til liðs við Frisch Auf Göppingen. Að því er heimildir sýna varð hann þar með fyrsti leikmaðurinn frá Norðurlöndunum til að leika í vesturþýsku Bundesligunni.

Rúmri hálfri öld síðar er Ísland enn í sérstöðu. Ekki aðeins virðist þessi mikla handboltaþjóð okkar hafa verið fyrst Norðurlandaþjóða inn í deildina því í dag á Ísland jafnframt lengstu óslitnu leikmannakeðju Norðurlandanna í Bundesligunni.

Geir varð fyrstur

Bundesligan sem beið Geirs árið 1973 var önnur en sú sem við þekkjum í dag. Efsta deildin var þá skipt í norður- og suðurriðil og varð ekki sameinuð í eina landsdeild fyrr en 1977. Göppingen lék í suðurriðlinum og var meðal sterkustu félaga Þýskalands.

Geir hafði því þegar haslað sér völl á meðal þeirra bestu í þýskum handbolta áður en norrænir leikmenn fóru að verða þar áberandi að ráði. Danir fylgdu fljótlega í kjölfarið. Lars Bock gekk til liðs við THW Kiel árið 1974 og varð þar með fyrsti erlendi leikmaður félagsins.

Það kemur raunar nokkuð á óvart hversu seint Svíar komu inn í þessa sögu. Þegar Magnus Wislander gekk til liðs við Kiel árið 1990, sautján árum eftir komu Geirs til Göppingen, varð hann fyrsti Svínn í Bundesligunni. Upp frá því hafa Svíar hins vegar átt leikmann í deildinni á hverju einasta tímabili.

Norðmenn komu einnig tiltölulega seint inn í Bundesliguna. Fyrstu norsku leikmennirnir námu þar land undir lok níunda áratugarins, en núverandi óslitna keðja þeirra hefst ekki fyrr en tímabilið 1996/97. Síðan þá hefur norskur leikmaður verið á mála hjá Bundesligaliði hvert einasta tímabil.

Íslenska keðjan hefst 1989

Geir markaði upphaf íslensku sögunnar í deildinni, en óslitna keðjan hófst síðar. Tímabilið 1989/90 lék Bjarni Guðmundsson með Wanne-Eickel í Bundesligunni. Frá þeim vetri virðist alltaf hafa verið að minnsta kosti einn íslenskur leikmaður í efstu deild Þýskalands. Héðinn Gilsson tók við keflinu. Sigurður Bjarnason kom inn í myndina. Júlíus Jónasson lék með Gummersbach. Síðan tóku nýjar kynslóðir við.

Eitt tímabil virtist þó lengi geta rofið keðjuna.

1995/96 og Bosman-áhrifin

Við fyrstu skoðun leit út fyrir að enginn Íslendingur hefði verið í Bundesligunni veturinn 1995/96. Nánari athugun leiddi hins vegar annað í ljós. Júlíus Jónasson hóf tímabilið með Gummersbach og lék með liðinu um haustið. Hann handarbrotnaði í nóvember og fór síðan á lánssamningi til TV Suhr í Sviss í janúar 1996.

Dvöl Júlíusar hjá Gummersbach fyrri hluta tímabilsins reynist því hafa afgerandi þýðingu fyrir þessa tölfræði. Hann brúar bilið milli fyrri kynslóðar íslenskra atvinnumanna í Þýskalandi og þeirrar miklu bylgju sem fylgdi sumarið 1996.

Sú bylgja var engin tilviljun. Bosman-dómurinn hafði fallið í desember 1995 og felldi úr gildi þær takmarkanir sem höfðu verið á fjölda leikmanna frá öðrum Evrópusambandsríkjum. Áhrifin á Bundesliguna voru gríðarleg; fyrir tímabilið 1996/97 voru þar 58 erlendir leikmenn frá 15 þjóðum.

Íslendingar voru áberandi í þessari nýju bylgju. Fjórir íslenskir leikmenn komu í 1. Bundesliguna fyrir tímabilið 1996/97: Sigurður Bjarnason til GWD Minden, Héðinn Gilsson til nýliða Fredenbeck, Patrekur Jóhannesson til TUSEM Essen og Róbert Sighvatsson til TuS Schutterwald.

Og ef þýski handboltinn er skoðaður í heild sinni var íslenska innrásin enn stærri. Ólafur Stefánsson og Dagur Sigurðsson fóru til Wuppertal í 2. Bundesligunni, auk fleiri leikmanna í neðri deildum. Alls voru 13 Íslendingar í sviðsljósinu í þýskum handbolta tímabilið 1996/97, samkvæmt samantekt Handbolta.is.

Þrjátíu og sjö tímabil í röð

Frá tímabilinu 1989/90 hefur Ísland, að því er heimildir sýna, átt leikmann í Bundesligunni á hverju einasta tímabili. Tímabilið 2025/26 var hið 37. í röð og 2026/27 verður það 38.

Þar með býr Ísland yfir lengstu núverandi óslitnu leikmannakeðju Norðurlandaþjóða í deildinni. Sænska keðjan hefst með komu Magnus Wislander til Kiel árið 1990, sú danska skömmu síðar og núverandi norska keðjan ekki fyrr en 1996/97. Finnar áttu snemma verðugan fulltrúa í Mikael Källman, en í kjölfar brotthvarfs hans varð ekki til sambærileg óslitin keðja finnskra leikmanna fram á okkar daga.

Ísland kom því ekki aðeins fyrst Norðurlandaþjóða inn í Bundesliguna. Í dag eigum við jafnframt lengstu samfelldu keðjuna þar.

Ísland: 37 tímabil í röð
Svíþjóð: 36
Danmörk: 34
Noregur: 30

Fyrstir inn og enn að marka sporin

Það er merkileg staðreynd að ein fámennasta handboltaþjóð Evrópu skuli standa í þessum sporum en sýnir jafnframt styrk og rótfestu íþróttarinnar hér á landi: þjóðaríþróttarinnar. Ísland var fyrsta Norðurlandaþjóðin til að eiga leikmann í Bundesligunni og 16 árum síðar hófst óslitin íslensk keðja sem stendur enn sterk.

Frá Geir Hallsteinssyni til Bjarna Guðmundssonar. Frá Héðni Gilssyni og Júlíusi Jónassyni til Patreks Jóhannessonar, Ólafs Stefánssonar og Guðjóns Vals Sigurðssonar. Síðan tóku Aron Pálmarsson og nýjar kynslóðir við. Leikmenn hafa komið og farið. Félögin hafa breyst og Bundesligan tekið stakkaskiptum en það er ekkert fararsnið á Íslendingum.

Þjóð	Fyrsti staðfesti leikmaður í Bundesliga	Ár	Upphaf núverandi óslitinnar keðju	Lengd til 2025/26
Ísland	Geir Hallsteinsson – Frisch Auf Göppingen	1973	1989/90	37 tímabil
Danmörk	Lars Bock – THW Kiel	1974	1992/93	34 tímabil
Finnland	Mikael Källman – SG Wallau/Massenheim	1987	–	engin sambærileg óslitin keðja til dagsins í dag
Noregur	Øystein Havang – Bayer Dormagen	1989	1996/97	30 tímabil
Svíþjóð	Magnus Wislander – THW Kiel	1990	1990/91	36 tímabil