Haustið 2003 hófu 15 lið Íslandsmótið í tveimur riðlum. Um áramót klofnaði keppnin síðan í efri deild (úrvalsdeild) og neðri deild (1. deild), en jafnvel lið úr neðri deildinni gátu samt enn orðið Íslandsmeistarar.

Það hljómar sérkennilega í dag, en veturinn 2003/04 hófst úrvalsdeild karla í handbolta í raun ekki fyrr en tímabilið var hálfnað. Liðunum 15 var skipt í tvo riðla, norður og suður. Sjö lið léku í öðrum riðlinum og átta í hinum. Fyrri hluti vetrarins var því eins konar undankeppni þar sem liðin börðust ekki aðeins um stig heldur um það í hvaða deild þau myndu leika eftir áramót.

Norðurriðill: KA, Fram, Valur, Grótta/KR, Víkingur, Þór og Afturelding.

Suðurriðill: ÍR, Stjarnan, Haukar, HK, FH, ÍBV, Selfoss og Breiðablik.

Fjögur efstu lið úr hvorum riðli tryggðu sér sæti í átta liða efri deild. Hin liðin fóru í neðri deild. Þannig skipti Íslandsmótið um ham þegar nýtt ár gekk í garð.

Tvær deildir urðu til um miðjan vetur

Eftir áramót hófst í raun ný keppni. Átta bestu liðin léku áfram í efri deildinni, en þau sem ekki höfðu náð einu af fjórum efstu sætunum í sínum undanriðli fóru niður í neðri deild. Þar með hefði mátt ætla að baráttu þeirra um Íslandsmeistaratitilinn væri lokið. Svo var þó ekki.

Sex efstu lið efri deildarinnar tryggðu sér beint sæti í úrslitakeppni sem tók við að lokinni deildarkeppninni. Sigurvegari neðri deildar fékk einnig sæti í úrslitakeppninni og liðið í öðru sæti neðri deildar fékk enn eitt tækifæri: það mætti liðinu í sjöunda sæti efri deildarinnar í einvígi um síðasta lausa sætið. Neðsta lið efri deildarinnar sat hins vegar eftir.

Þannig gat lið byrjað tímabilið í riðlakeppni sem var einskonar undankeppni, hafnað í neðri hlutanum fyrir jól, leikið í neðri deild eftir áramót og samt endað veturinn í úrslitakeppni um Íslandsmeistaratitilinn. Það var líklega það sérkennilegasta við allt fyrirkomulagið. Á hinn bóginn má sjá ákveðna röksemd í því að halda leiðinni inn í úrslitakeppnina opinni fyrir liðin í neðri deildinni. Þannig höfðu þau enn raunverulegt markmið að keppa að eftir áramót, þótt þau hefðu misst af sæti í efri deildinni.

Þrjú mót á einum vetri

Keppnisfyrirkomulagið var í raun þrískipt. Fyrst var leikið í norður- og suðurriðli sem voru einskonar undanriðlar. Um áramót skiptust liðin síðan í efri deild og neðri deild, áður en átta liða úrslitakeppni um Íslandsmeistaratitilinn tók við að vori.

Fyrsta stóra markmiðið var að komast í efri deildina. Þau lið sem misstu af því áttu þó enn möguleika á að vinna sér sæti í úrslitakeppninni í gegnum neðri deildina. Þar með var draumurinn um Íslandsmeistaratitilinn enn á lífi.

Leit að rétta fyrirkomulaginu

Þetta óvenjulega keppnisfyrirkomulag varð ekki til í tómarúmi. Íslenskur handbolti hafði um nokkurt skeið leitað jafnvægis í deildaskipaninni. Liðum í neðri deildum hafði fækkað og HSÍ stóð frammi fyrir því verkefni að halda nægilega mörgum liðum í Íslandsmótinu án þess að efsta deildin yrði of stór eða að mikill styrkleikamunur væri á sterkustu og slökustu liðunum.

Lausnin veturinn 2003/04 varð því eins konar málamiðlun þar sem stór hópur liða hóf keppni að hausti, en árangurinn fyrir jól réð því hvort þau héldu áfram í efri deild eða neðri deild. Fyrirkomulagið entist meira að segja lengur en eitt tímabil og var notað áfram, með breytingum, veturinn 2004/05.

Í dag þætti slíkt keppnisfyrirkomulag líklega skrítið: að hefja tímabilið í tveimur undanriðlum, skipta liðunum síðan í tvær deildir um áramót og halda loks áfram í úrslitakeppni þar sem jafnvel lið úr neðri deild gætu enn orðið Íslandsmeistarar.

Hins vegar sækir nýtt keppnisfyrirkomulag fyrir tímabilið 2026/27 að nokkru leyti í svipaða hugsun. Að lokinni hefðbundinni deildarkeppni verður átta efstu liðunum skipt í tvo fjögurra liða riðla, þar sem tvö efstu lið úr hvorum riðli tryggja sér sæti í undanúrslitum. Fyrirkomulagið er vissulega annars eðlis en veturinn 2003/04, en hugmyndin um riðlakeppni sem sérstakt millistig á leiðinni að Íslandsmeistaratitlinum er því ekki alveg ný af nálinni.

Svona fór tímabilið 2003-04

Í undankeppninni varð Valur efst í norðurriðli með 18 stig, KA og Fram komu næst með 16 stig hvort og Grótta/KR tók fjórða og síðasta sætið sem tryggði þátttökurétt í efri deildinni með 14 stig. Víkingur sat eftir með jafnmörg stig en komst ekki áfram og féll því niður í neðri deild.

Í suðurriðlinum hafði ÍR nokkra yfirburði og vann riðilinn með 24 stig. Haukar og HK komu næst með 21 stig hvort og Stjarnan tryggði sér fjórða sætið með 17 stig. FH varð í fimmta sæti með 14 stig og fór því, ásamt ÍBV, Breiðabliki og Selfossi, í neðri deildina eftir áramót.

Þar með mynduðu Haukar, Valur, ÍR, KA, Fram, Grótta/KR, HK og Stjarnan átta liða efri deild. Haukar og Valur urðu þar efst og jöfn að stigum, 25 hvort, en ÍR kom næst með 24. KA, Fram og Grótta/KR tóku hin tryggðu sætin í úrslitakeppninni. HK hafnaði í sjöunda sæti og þurfti því að fara í umspil gegn næstefsta liði neðri deildar. Stjarnan varð neðst og féll úr leik.

Í neðri deildinni varð ÍBV efst með 21 stig og tryggði sér þar með beint sæti í úrslitakeppninni um Íslandsmeistaratitilinn. FH hafnaði í öðru sæti með 18 stig og fékk annað tækifæri. Víkingur, Þór, Selfoss, Afturelding og Breiðablik sátu eftir.

Þá kom eitt mikilvægasta einvígi vetrarins: HK, sem hafði verið í efri deildinni, mætti FH, sem hafði leikið í neðri deildinni, um síðasta sætið í úrslitakeppninni. FH vann báða leikina, 32-25 og 27-23, og komst þar með inn í átta liða úrslitin.

Þar urðu viðureignirnar: Haukar-ÍBV, Valur-FH, ÍR-Grótta/KR og KA-Fram.

Haukar, Valur, ÍR og KA fóru áfram. Í undanúrslitum unnu Haukar KA 2-1 og Valur lagði ÍR sömuleiðis 2-1 eftir dramatískt oddaeinvígi sem Valur vann 32-31 eftir bráðabana.

Í úrslitum mættust því Haukar og Valur. Þar voru Haukar með tögl og hagldir og unnu einvígið 3–0. Þeir urðu Íslandsmeistarar eftir sigra 33-28, 29-23 og 33-31.

Fimmtán lið hófu veturinn í tveimur undanriðlum. Átta þeirra komust í efri deild, sjö féllu niður í þá neðri og að lokum stóðu Haukar uppi sem Íslandsmeistarar eftir keppnistímabil sem hafði skipt um ham oftar en einu sinni áður en titillinn var í höfn.